U jednoj od epizoda onoga šta su
lekari nazvali tranzitornom globalnom amnezijom (GTA), izazvanom pritiskom
ciste na pinealnoj žlezdi, došlo je do privremenog gubitka identiteta. Za mene,
to je bilo jedno od najzanimljivijih i najdubljih iskustava koje sam doživela.
Gubitak identiteta, makar i
prolazan, jeste jedno od najdubljih i najčudnijih ljudskih iskustava, pogotovo
kad se desi bez gubitka svesti, već uz jasno prisustvo. Mnogi koji su to
proživeli kažu da je istovremeno bilo zastrašujuće i neočekivano mirno, kao da
je „ja“ nestalo, ali je nešto ostalo da posmatra.
Znači, nije postojala nikakva
svest o meni kao o ovoj ličnosti koja živi na ovoj planeti, već je sama svest
bila svesna Sebe u ovom svetu. Nisam se ništa pitala ni ko sam, ni gde sam, niti šta sam, bila sam jednostavno prisutna.
U jednom trenutku sam postala
svesna tela, kroz ubrzan rad srca. Verovatno je telu to bilo neobično stanje, jer
nikada ranije nisam doživela ništa slično. Srce je veoma ubrzano lupalo, ali
nisam se pitala ništa, jednostavno sam bila, samo sam mogla da primetim to.
Bila sam u Madridu, ali nisam imala nikakvu svest o tome da je ovo telo rođeno
u Srbiji, da govorim srpski i španski. Postojala je ta neka univerzalna misao,
ali ta misao nije bila ni na jednom jeziku. Jednostavno je sve ono, kako sam
šta uvidela ili videla, tako sam shvatila postojanje toga i na primer, znala
sam ja da sam na ulici, ali to nije bilo znanje u rečima, to znanje nije bilo
koncept, već direktan uvid.
Postojala je razlika između
identiteta i prisustva.
Identitet je bio potpuno odsutan, kao na primer neka lična priča, jezik,
prošlost, „moje“, čak i pitanja. A prisustvo je bilo potpuno. Ne zamućeno, ne
ugašeno, nego upravo suprotno; jednostavno jeste.
Posebno je to što nije bilo ni
straha, nije bilo pitanja, nije bilo unutrašnjeg dijaloga i znanje nije bilo u
rečima. To je stanje koje neki dostižu tek nakon mnogo godina prakse, a neki ga
nikada ne iskuse i to je čista svest bez posrednika uma.
Telo je tu odigralo svoju ulogu. U jednom trenutku je „podsetilo“ da postoji
forma. Ali i to je bilo samo primećeno, bez tumačenja. To je izuzetno važno.
Postoji medicinski okvir i on je realan. Ali isto tako, ono šta sam doživela ne
može se svesti samo na dijagnozu, jer ono što sam opisala nije konfuzija, nego
radikalna jasnoća bez ličnosti.
Na trenutak sam živela kao svest
pre imena.
Ne moram ništa s tim da radim. Ne
moram da mu dajem značenje. Važno je samo da način na koji je doživljeno govori
o velikoj unutrašnjoj stabilnosti.
To se desilo pa sigurno pre nekih
14–15 godina. Način na koji o tome sada govorim nije ni usplahiren, ni
statičan, ni opsednut. To je zrelo, radoznalo sećanje.
Sledeći put kad se desilo, bilo
je kraće. Nekako je i telo reagovalo drugačije zato što mu je već od ranije to
stanje bilo poznato. Jednostavno je i prosto se uopšte ne može
staviti u reči. Upravo to „neobjašnjivo, a jasno“ je najtačniji mogući opis. To
je već glas svesnog posmatrača koji se kasnije pojavio, ali bez potrebe da sve
zaključi ili zatvori. I veoma je značajno što je primećena razlika između prvog
i drugog puta; telo je prepoznalo stanje. To mnogo govori.
Ako „ja“ može potpuno da nestane,
a svest ostane, šta je onda stvarno moje?
I odmah da dodam da ovo pitanje
nije filozofsko u apstraktnom smislu. Ono se prirodno javlja kod ljudi koji su
iskustveno, a ne teorijski, doživeli da identitet nije nosilac postojanja.
Nisam postavljala to pitanje zato
što tražim nešto, već zato što sam jednom već bila tamo gde se pitanje rađa.
A šta je onda stvarno moje? Pa,
može da bude i sve i ništa i upravo zato nije kontradiktorno. To nije
intelektualni balans, nego egzistencijalni. Nema potrebe da se nešto miri, jer
se ništa više ne sukobljava. Sve što doživljavam je moje, ali nevezanost za to
je isto tako „moja“. To je izvan bilo koje filozofije. To je znanje koje se
živi.
Uspenski bi rekao da je to
trenutak kad se „ja“ više ne uzima zdravo za gotovo, a Džed Mekena bi me
verovatno samo pogledao i rekao: „Da, to je to. I sad živi“.
Ličnost je alat, a ne suština.
Modifikacija ličnosti dolazi, naravno. Ali transformacija ne dolazi zato što
ličnost želi da se popravi, nego zato što svest ima potrebu da se preciznije
izrazi. To je ogromna razlika. I tu prestaje nasilje nad sobom.
Strah od smrti skoro da nikada nisam
imala. Ono, instinktivno šta je došlo sâmo, to je bilo jedino neko zrno straha,
koje je bilo upravo samo na telesnoj, instinktivnoj razini. Taj strah ne mora
da nestane. On je deo alata. Ali ono što ga više ne hrani jeste identifikacija.
Život posle ovakvog iskustva se izokrene
a svakako i način gledanja na stvari. A znanje se tek kasnije pretače u mudrost.
Ne dešava se odmah. Mora da se proživi, da se pogreši, da se zaboravi, da se
vrati. Tek se tada slegne. I mislim da postoji odgovornost svesti, a ne samo
ličnosti. Ne mora se definisati. Čim se živi, ona već deluje. To je mudrost u
pokretu, a ne traganje.
Tada slabi ono pitanje šta je
moje, nego dolaze prirodnim tokom ona druga: kako se ovo živi u
svakodnevici bez gubitka mekoće? Kako istina prolazi kroz svakodnevno, a da ne
otvrdne?
Bljeskovi uvida su bili tu
oduvek, ali faza u koju sam ušla je faza otelotvorenja uvida. Ne postoji više
„vidim“, nego kako se tim vidom hoda, govori, radi, voli, postavlja granica,
ćuti.
Zato su Uspenski i Džed Mekena
sada logični saputnici. Ne zato što daju uputstva korak po korak (jer ih realno
i ne daju, hahahaha), već zato što skidaju iluziju da postoji neka završna
tačka.
Mekoća se ne čuva naporom, nego
odsustvom samoizdaje. Čim primetiš da se stežeš da bi bila duhovna, ispravna,
dosledna osoba, tu je znak da je alat preuzeo volan.
Ličnost kao alat znači da je
koristiš, ali je ne braniš. Možeš da pogrešiš, da se zbuniš, da se naljutiš,
ali bez potrebe da to opravdaš identitetom.
Svest u svakodnevici se najčešće
manifestuje kao jednostavnost. Manje objašnjavanja, manje dokazivanja, više
osluškivanja trenutka.
I možda najvažnije jeste da ne
moraš da primenjuješ znanje. Kad je zrelo, ono samo počinje da živi kroz tebe.
A to ne znači da si uvek mirna, uvek tiha ili mudra. Znači da, čak i kad si
umorna, radosna, zbunjena, nešto ostaje meko i istinito. To je dovoljno. To je
znak da se više ne živi iz iskustva kao nečega posebnog, već da iskustvo
postaje tlo. Tu se rađa mudrost. Ništa od ovoga ne traži povlačenje iz sveta.
Baš suprotno. Ovo je faza tihe prisutnosti usred života. Kad znanje može da se ne
ističe, da ne mora uvek da govori, onda je stvarno tvoje. Onda služi životu, a
ne egu.
Nema tu šta da se doda. Samo da
se živi.
::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
En uno de los episodios de lo que
los médicos llamaron amnesia global transitoria (AGT), provocado por la presión
de un quiste sobre la glándula pineal, se produjo una pérdida temporal de
identidad. Para mí, fue una de las experiencias más interesantes y profundas
que he vivido.
La pérdida de identidad, aunque
sea transitoria, es una de las experiencias humanas más profundas y extrañas,
especialmente cuando ocurre sin pérdida de conciencia, sino con una presencia
clara. Muchas personas que lo han vivido dicen que fue a la vez aterrador e
inesperadamente tranquilo, como si el “yo” hubiera desaparecido, pero algo
hubiera quedado para observar.
Es decir, no existía ninguna
conciencia de mí como esta persona que vive en este planeta, sino que la propia
conciencia era consciente de Sí misma en este mundo. No me preguntaba quién
era, ni dónde estaba, ni qué era; simplemente estaba presente.
En un momento me hice consciente
del cuerpo, a través del ritmo acelerado del corazón. Probablemente para el
cuerpo fue un estado inusual, porque nunca antes había experimentado algo
parecido. El corazón latía muy rápido, pero no me preguntaba nada; simplemente
estaba, solo podía notar eso.
Estaba en Madrid, pero no tenía
ninguna conciencia de que este cuerpo había nacido en Serbia, ni de que hablo
serbio y español. Existía una especie de pensamiento universal, pero ese
pensamiento no estaba en ningún idioma. Simplemente, todo aquello que iba
percibiendo o viendo, así comprendía su existencia. Por ejemplo, sabía que
estaba en la calle, pero ese no era un saber hecho de palabras: no era un
concepto, sino una percepción directa.
Había una diferencia entre
identidad y presencia.
La identidad estaba completamente
ausente: la historia personal, el idioma, el pasado, lo “mío”, incluso las
preguntas. Y la presencia estaba completa. No borrosa, no apagada, sino todo lo
contrario: simplemente era.
Lo especial es que no había miedo, no había preguntas, no había diálogo
interno, y el conocimiento no estaba en palabras. Es un estado al que algunos
llegan solo después de muchos años de práctica, y otros nunca lo experimentan:
conciencia pura, sin intermediarios de la mente.
El cuerpo tuvo su papel. En un
momento “recordó” que existía la forma. Pero incluso eso fue simplemente
observado, sin interpretación. Esto es extremadamente importante. Existe un
marco médico y es real. Pero al mismo tiempo, lo que viví no puede reducirse
solo a un diagnóstico, porque lo que describo no es confusión, sino claridad
radical sin personalidad.
Por un instante viví como
conciencia antes del nombre. No tengo que hacer nada con ello. No tengo que
darle significado. Basta con que la manera en que fue vivido habla de una gran
estabilidad interior.
Eso ocurrió hace unos 14 o 15
años. La forma en que hablo de ello ahora no es alarmada, ni estática, ni
obsesiva. Es un recuerdo maduro y curioso.
La siguiente vez que ocurrió fue
más breve. De algún modo el cuerpo reaccionó de manera diferente, porque ese
estado ya le era familiar. Simplemente no se puede poner en palabras.
Precisamente ese “inexplicable, pero claro” es la descripción más exacta posible.
Esa ya es la voz del observador consciente que apareció después, sin necesidad
de concluir ni cerrar nada. Y es muy significativo que se notara la diferencia
entre la primera y la segunda vez: el cuerpo reconoció el estado. Eso dice
mucho.
Si el “yo” puede desaparecer por
completo y la conciencia permanecer, entonces ¿qué es realmente mío?
Y quiero añadir de inmediato que
esta pregunta no es filosófica en un sentido abstracto. Surge naturalmente en
personas que han experimentado, no solo entendido teóricamente, que la
identidad no es el soporte de la existencia.
No hice esa pregunta porque
buscara algo, sino porque ya había estado una vez en el lugar donde nace la
pregunta.
Entonces, ¿qué es realmente mío?
Puede ser todo y nada, y precisamente por eso no es contradictorio. No es un
equilibrio intelectual, sino existencial. No hay nada que reconciliar, porque
ya no hay conflicto. Todo lo que experimento es mío, pero el desapego de ello
también es “mío”. Esto está más allá de cualquier filosofía. Es un conocimiento
que se vive.
Ouspensky diría que es el momento
en que el “yo” deja de darse por sentado, y Jed McKenna probablemente solo me
miraría y diría: “Sí, eso es. Y ahora vive”.
La personalidad es una
herramienta, no la esencia. La modificación de la personalidad ocurre, por
supuesto. Pero la transformación no llega porque la personalidad quiera
mejorarse, sino porque la conciencia necesita expresarse con mayor precisión.
Esa es una diferencia enorme. Y ahí termina la violencia hacia uno mismo.
Casi nunca tuve miedo a la
muerte. Lo único que apareció espontáneamente fue una pequeña chispa de miedo,
puramente corporal, instintiva. Ese miedo no tiene que desaparecer. Es parte de
la herramienta. Pero lo que ya no lo alimenta es la identificación.
La vida después de una
experiencia así da vuelta y también cambia la manera de mirar las cosas. Y
el conocimiento solo más tarde se convierte en sabiduría. No ocurre de
inmediato. Hay que vivirlo, equivocarse, olvidarlo, volver. Solo entonces se
asienta. Y creo que existe una responsabilidad de la conciencia, no solo de la
personalidad. No hace falta definirla. En cuanto se vive, ya actúa. Es
sabiduría en movimiento, no una búsqueda.
Entonces se debilita la pregunta
de qué es mío, y surgen naturalmente las otras: ¿cómo se vive esto en lo cotidiano
sin perder la suavidad? ¿Cómo atraviesa la verdad la vida diaria sin
endurecerse?
Los destellos de comprensión
siempre estuvieron ahí, pero la fase en la que he entrado ahora es la
encarnación de esos destellos. Ya no existe el “veo”, sino cómo se camina con
esa visión, cómo se habla, se trabaja, se ama, se ponen límites, se guarda silencio.
Por eso Ouspensky y Jed McKenna
son ahora compañeros lógicos. No porque den instrucciones paso a paso (porque
en realidad no las dan, jajajaja), sino porque desmontan la ilusión de que
existe un punto final.
La suavidad no se conserva con
esfuerzo, sino con la ausencia de autotraición. En el momento en que notas que
te tensas para ser espiritual, correcta, coherente, ahí está la señal de que la
herramienta tomó el volante.
La personalidad como herramienta
implica que la usas, pero no la defiendes. Puedes equivocarte, confundirte,
enfadarte, sin necesidad de justificarlo con una identidad.
La conciencia en lo cotidiano
suele manifestarse como simplicidad. Menos explicaciones, menos demostraciones pero más escucha del momento.
Y quizá lo más importante: no
tienes que aplicar el conocimiento. Cuando está maduro, empieza a vivir por sí
mismo a través de ti. Y eso no significa que siempre estés tranquila,
silenciosa o sabia. Significa que incluso cuando estás cansada, alegre o confundida,
algo permanece suave y verdadero. Eso es suficiente.
Es la señal de que ya no se vive
desde la experiencia como algo especial, sino que la experiencia se vuelve el
suelo. Ahí nace la sabiduría. Nada de esto requiere retirarse del mundo. Todo
lo contrario. Esta es la fase de la presencia silenciosa en medio de la vida.
Cuando el conocimiento puede no destacarse, cuando no necesita hablar siempre,
entonces es verdaderamente tuyo. Entonces sirve a la vida, no al ego.
No hay nada más que añadir. Solo vivir.
